ประเพณีพวงมะโหตร วัดดงคู่

พวงดอกไม้ที่เรียกว่า พวงมะโหตร บูชาธรรม ในเทศกาลเทศมหาชาติเป็นประจำทุกปี ปัจจุบันนี้ก็ยังมีอยู่ ลักษณะคือ เป็นดอกไม้ที่ปักซ้อนกัน เป็นชั้น ๆ แต่ละชั้นห่างกัน ประมาณ ๕๐ –๗๐ เซนติเมตร จำนวน ๗ –๙ ชั้นมีอุบะดอกไม้แห้งหรืออุบะ นก ปลา ฯลฯ หรือกระดาษสายรุ้งสีต่าง ๆ ห้อยไว้ที่ปลาย ก้านของดอกไม้แต่ละดอก เพื่อให้ชั้นของดอกไม้ต่อเนื่องกัน ลงมา เป็นพวงขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑๕๐-๒๐๐ ซ.ม. ที่โคนของก้าน ดอกไม้ แต่ละดอกจะผูกของกินของใช้ เช่นขนมแห้ง ปากกา สมุด ดินสอไว้ด้วย การปักดอกและการผูกของกินของใช้ที่โคนของก้านดอกไม้นั้น ในชั้นเดียวกันก็ใช้ดอกไม้ประเภทเดียวกัน และของที่ใช้ผูกก็เป็นของชนิดเดียวกัน ทั้งนี้เพื่อความกลมกลืนของดอกไม้ที่มีอยู่ ในชั้นเดียวกัน แม้แต่สีของดอกไม้ก็เป็นสีเดียวกันเช่นกัน

พวงมะโหตร เป็นสื่อกลาง ที่ช่วยให้หนุ่มสาวได้ รู้จักคุ้นเคย กัน และศึกษานิสัยใจคอซึ่งกันและกัน เพราะการทำพวง มะโหตร ต้องอาศัยแรงงานคนมาก เช่นเหลาไม้ไผ่ที่ทำก้านของดอกไม้ การประดิษฐ์ ดอกไม้ชนิดต่าง ๆ การทำอุบะสำหรับแขวนที่ปลายก้าน ของดอกไม้ แต่ละดอก ระยะเวลาการเตรียมงาน และจัดทำดอกไม้ อย่างน้อยที่สุดประมาณ ๗ วัน ในช่วงเวลาที่หนุ่มสาวได้จัดเตรียมอุปกรณ์เพื่อนำมาจัดสร้างพวงมะโหตรนี้เอง เป็นเวลาที่ทำให้หนุ่มสาวได้รู้จักกัน สร้างความคุ้นเคย และศึกษานิสัยใจคอซึ่ง กันและกัน

การสร้างพวงมะโหตร จะเริ่มในวันขึ้น ๑๔ ค่ำ ภาคเช้า ก่อนวันพระออกพรรษา ประมาณ ๒-๓ วัน ใช้เวลาสร้างประมาณ ๓ ชั่วโมง โดยใช้เชือกแขวนที่ขื่อของศาลา นำปลายเชือกข้างหนึ่งมาร้อยผลส้มโอ แล้วปักดอกไม้แห้งต่อ ๆ กันเป็นวงกลม พวงมะโหตร ๑ ชั้น ใช้ดอกไม้ประมาณ ๒๐ – ๒๒ ดอกเมื่อปักดอกไม้เสร็จแล้วแขวนขนมแห้ง สตางค์ ที่โคนและแขวนอุบะที่ปลายของดอกไม้แต่ละดอกจากนั้นจึงชักพวงดอกไม้ให้สูง ขึ้นเพื่อจัดทำพวงมะโหตรชั้นที่ ๒ ทำเช่นนี้จนครบ ๗ –๙ ชั้น และในชั้นสุดท้ายของพวงมะโหตร จะแขวนพวงตะรั้งแทนอุบะ ใต้พวงมะโหตรเป็นของใช้สำหรับถวายวัดที่ไม่สามารถแขวนที่ก้านของดอกไม้ได้ เช่น โอ่ง หม้อ จาน ปิ่นโต ฯลฯ ส่วนภาคบ่ายจะมีเทศพระมาลัยประดับไว้ที่วัด ๑ คืน เช้าวันขึ้น ๑๕ ต่ำ ทำบุญตักบาตร และมีเทศมหาชาติ เมื่อเทศมหาชาติจบแล้ว ถวายพวงมะโหตร ถ้ามีงานตักบาตรเทโวโรหนะก็รื้อพวงมะโหตรถวายพระหลังจากงานเทโวโรหนะเลิก แล้ว คือในวันแรม ๑ ค่ำซึ่งเป็นวันออกพรรษา การสร้างพวงมะโหตรนี้ชาวบ้านเชื่อว่าได้บุญกุศลมากเพราะนอกจากจะได้ร่วมฉลอง เทศมหาชาติทั้ง ๑๓ กันแล้ว ยังเป็นการจัดหาข้าวของเครื่องใช้เข้าวัดด้วย และยังเป็นการสร้างความสามัคคีให้เกิดขึ้นในหมู่บ้านเดียวกันและหมู่บ้าน ใกล้เคียง เป็นสื่อกลางให้หนุ่มสาวได้ทำความรู้จักคุ้นเคยกันและสนิทสนมกันช่วยผ่อน คลายความตรึงเคียดจากการประกอบอาชีพของคนในท้องถิ่นได้อีกทางหนึ่ง

เครดิตภาพ อสม.ยุพิน พีระ หมู่ที่ 3 บ้านดงคู่ใต้
รพ.สต.ดงคู่